|Giới thiệu lễ hội Katê – Di sản sống của người Chăm
Giữa tháng 9 dương lịch, khi những đồi cát và đền tháp ở Ninh Thuận bắt đầu vang vọng tiếng trống, tiếng kèn, đó chính là thời khắc lễ hội Katê bắt đầu.
Lễ hội Katê Ninh Thuận là một trong những lễ hội truyền thống của người Chăm, với sắc màu rực rỡ, âm nhạc huyền bí, và những nghi lễ trang nghiêm.
Khác với những lễ hội nhộn nhịp ở đô thị, Katê là câu chuyện của linh hồn, là cuộc gặp gỡ giữa con người và thần linh, giữa quá khứ và hiện tại.
Nguồn gốc và ý nghĩa của lễ hội Katê
Lễ hội Katê không chỉ là lễ hội tôn vinh các vị thần linh trong đức tin người Chăm, mà còn là một nghi thức tri ân tiền nhân – những anh hùng đã góp công gây dựng xã hội.
Với người Chăm, Katê là “Tết của linh hồn” – nơi con cháu quây quần, tụ họp, thắp nến, dâng lễ và cùng ước nguyện.
Lễ hội thường được tổ chức vào tháng 7 theo lịch Chăm (tương đương tháng 9–10 dương lịch).
Thời gian tổ chức lễ hội Katê ở Ninh Thuận
Theo truyền thống, Katê diễn ra trong 3 ngày. Ngày đầu dành cho nghi lễ của cả làng; ngày thứ hai có nghi thức tại đền tháp; và ngày thứ ba là Katê gia đình.
Tại Tháp Po Klong Garai – một trong những tháp Chăm linh thiêng nhất, lễ hội diễn ra trang nghiêm, tràn ngập sắc màu truyền thống.
Lễ và Hội – Hai phần hồn hòa quyện trong Katê
Phần Lễ: Nghi thức truyền thống linh thiêng
Lễ Katê bắt đầu với nghi thức rước y phục thần linh từ nhà của sơn quan (người coi giữ trang phục thần).
Sau đó là lễ tắm tượng, lễ mặc y phục cho tượng thần, nghi lễ dâng lễ và cuối cùng là đại lễ.
Tất cả diễn ra với sự trực tiếp tham gia của người dân. Họ không chỉ xem mà hòa mình vào không gian linh thiêng.
Phần Hội: Vũ điệu văn hóa và âm nhạc dân tộc
Khi phần lễ kết thúc, không gian bỗng chốc nổ tung. Trống Ginăng, Paranưng, và kèn Saranai cất lên, từng nhịp đập vào lòng người nghe.
Những điệu múa truyền thống như múa Apsara, múa vò được thể hiện bởi các vũ công trong trang phục truyền thống sặc sỡ.
Những điểm đặc sắc trong lễ hội Katê Ninh Thuận
Trang phục truyền thống – Dấu ấn văn hóa Chăm
Trong lễ hội Katê, người Chăm khoác lên mình những bộ trang phục truyền thống lộng lẫy. Phụ nữ mặc váy dài, áo thêu, đầu đội khăn và trang sức bạc. Nam giới mặc áo dài trắng, thắt lưng màu và khăn xếp.
Màu sắc sặc sỡ không chỉ là để đẹp. Nó phản ánh quan niệm về trời đất, về tâm linh và ước vọng mùa màng, hạnh phúc. Khi cả làng cùng khoác áo truyền thống, cả không gian như trở lại thời xa xưa.
Đây cũng là dịp để giới trẻ tìm lại cội nguồn, cảm nhận bản sắc dân tộc thông qua từng nếp gấp, từng đường kim chỉ.
Âm nhạc và nghệ thuật dân gian – Âm vang đất trời
Không thể thiếu trong lễ hội người Chăm Ninh Thuận là những nhạc cụ truyền thống: trống Ginăng, Paranưng, kèn Saranai. Âm thanh vừa hào hùng, vừa sâu lắng khiến người nghe bồi hồi khó tả.
Các tiết mục nghệ thuật như hát dân ca, kể sử thi, múa Apsara, múa đội nước… không chỉ mang tính giải trí mà còn là cách gìn giữ tri thức dân gian.
“Lễ là để nhớ, hội là để sống” – câu nói dân gian đã gói gọn tinh thần của lễ hội Katê, vừa linh thiêng, vừa gần gũi.
Katê trong lòng người Chăm – Không chỉ là lễ, mà là đời sống
Katê không chỉ diễn ra trong tháp, mà còn lan tỏa trong từng gia đình. Sau phần hội lớn ở đền tháp, các dòng họ trở về nhà để cúng tổ tiên, gặp gỡ người thân, thắt chặt tình làng nghĩa xóm.
Ở đây, lễ hội Katê người Chăm mang ý nghĩa kết nối sâu sắc. Giữa làn khói trầm, tiếng cười của trẻ thơ, lời chúc tụng chân thành, Katê trở thành một mùa đoàn viên đậm chất văn hóa bản địa.
Khám Phá Thêm: Lễ hội Ramưwan – Tết thiêng của người Chăm Bàni ở Ninh Thuận
Kinh nghiệm tham dự lễ hội Katê Ninh Thuận
Thời gian lý tưởng để tham gia
Lễ hội Katê 2025 dự kiến diễn ra vào cuối tháng 9 hoặc đầu tháng 10 dương lịch. Du khách nên theo dõi lịch cụ thể của cộng đồng người Chăm tại Ninh Thuận để không bỏ lỡ.
Những điểm không thể bỏ qua
- Tháp Po Klong Garai – Trung tâm của các nghi thức quan trọng.
- Làng Chăm Hữu Đức, Mỹ Nghiệp, Thành Tín – Nơi bạn có thể tận mắt chứng kiến đời sống văn hóa Chăm trong ngày hội.
- Làng nghề dệt thổ cẩm và làm gốm Bàu Trúc – Gợi mở hành trình khám phá thêm văn hóa Chăm ngay sau lễ hội.
Lưu ý khi tham gia lễ hội
- Ăn mặc lịch sự, tránh trang phục quá ngắn hoặc phản cảm.
- Không quay phim – chụp ảnh ở khu vực hành lễ nếu không được phép.
- Nên có hướng dẫn viên địa phương để hiểu sâu hơn về nghi thức và truyền thuyết Chăm Pa.
Khám Phá Thêm: Lễ hội đua thuyền Ninh Thuận – Lễ Hội Sôi Động Trên Làn Nước
Câu hỏi thường gặp về lễ hội Katê
1. Lễ hội Katê tổ chức ở đâu?
Lễ hội Katê diễn ra chủ yếu tại các tháp Chăm ở Ninh Thuận như Tháp Po Klong Garai, Tháp Po Rome và Tháp Hòa Lai. Đây là những địa điểm linh thiêng và quan trọng của cộng đồng người Chăm.
2. Người không theo đạo Chăm có thể tham gia lễ hội không?
Hoàn toàn có thể. Katê không giới hạn tôn giáo hay dân tộc. Tuy nhiên, du khách nên tuân thủ các quy định về ăn mặc, thái độ và ứng xử tại nơi hành lễ.
3. Lễ hội Katê có gì đặc biệt so với các lễ hội khác?
Katê không chỉ là một lễ hội dân gian. Đó là sự hòa quyện giữa tín ngưỡng, nghệ thuật và đời sống. Sự kết hợp giữa nghi lễ và lễ hội, giữa quá khứ và hiện tại, tạo nên một bản sắc rất riêng, khó tìm thấy ở nơi nào khác.
4. Thời gian chính xác tổ chức lễ hội Katê là khi nào?
Lễ hội Katê của người Chăm thường được tổ chức vào ngày 1 tháng 7 theo lịch Chăm, tương ứng khoảng cuối tháng 9 đến đầu tháng 10 dương lịch hằng năm. Tuy nhiên, mỗi năm sẽ có sự chênh lệch nhỏ, vì vậy du khách nên cập nhật lịch cụ thể từ cộng đồng người Chăm địa phương hoặc các nguồn chính thống tại Ninh Thuận.
5. Tôi có thể tham gia lễ hội Katê như một người quan sát không?
Hoàn toàn được. Katê không chỉ dành riêng cho cộng đồng Chăm mà còn mở rộng chào đón du khách bốn phương. Bạn có thể tham gia với vai trò người quan sát, trải nghiệm văn hóa, chụp ảnh (khi được cho phép), và tham dự các hoạt động văn hóa – nghệ thuật tại phần hội.
Kết Bài: Lễ hội Katê – Nhịp đập linh thiêng giữa lòng Ninh Thuận
Lễ hội Katê không chỉ là dịp tôn vinh bản sắc Chăm mà còn là bức tranh sống động của văn hóa Ninh Thuận. Từ tiếng trống vang lên giữa đền tháp cổ, đến những điệu múa say đắm lòng người, lễ hội Katê Ninh Thuận là một hành trình ngược dòng về với cội nguồn văn hóa.
Không chỉ là một lễ hội người Chăm Ninh Thuận, Katê là minh chứng cho bản sắc kiêu hãnh và sức sống mãnh liệt của một dân tộc. Khám phá thêm nhiều lễ hội độc đáo khác tại chuyên mục Lễ Hội – Văn Hóa Ninh Thuận nhé.
